poniedziałek, 11 grudnia 2017

Pełnomocnictwo

PełnomocnictwoKażdemu z Was na pewno jest znane pojęcie pełnomocnika. W mniejszym lub większym zakresie jesteście w stanie powiedzieć kim jest pełnomocnik, choć prawdopodobnie kojarzy się on Wam tylko z jedną formą - osoby występującej przed sądem w czyimś imieniu. To pojęcie choć nie jest błędem, nie obejmuje wszystkich form pełnomocnictwa. Bo pełnomocnik to nie tylko ktoś, kto pomoże nam przed sądem. Dziś przedstawię Wam zatem uregulowania dotyczące pełnomocnictwa zawarte zarówno w kodeksie cywilnym, jak i w kodeksie postępowania cywilnego, byście wyrobili sobie pogląd i zasięgnęli nieco więcej wiedzy niż tylko tej skojarzeniowej i "na czuja".



Przedstawicielstwo

Omawianie instytucji pełnomocnictwa przebiegnie według kroków podręcznikowych, czyli na samym początku wyjaśnimy sobie takie zbiorcze pojęcie "przedstawicielstwa", które jest odnośnikiem do dalszych rozważań.

Przedstawicielstwo to nic innego jak działanie w cudzym imieniu, co na wspomnianego "czuja" na pewno wiedzieliście. Generalnie wygląda to tak, że jakaś urocza personka dokonuje z jakąś osobą trzecią czynności prawnej w imieniu reprezentowanego, i czynność ta nie wywiera skutków prawnych w sferze tejże przedstawiającej reprezentowanego personki, a w sferze samego reprezentowanego.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym co do zasady czynności prawnej można dokonać przez przedstawiciela, a czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 KC). Przewiduje się, że umocowanie do działania w cudzym imieniu może być oparte na ustawie i wtedy mamy do czynienia z przedstawicielstwem ustawowym albo na oświadczeniu reprezentowanego i wtedy mówimy o pełnomocnictwie. Przedstawicielem ustawowym małoletniego są jego rodzice i to wynika właśnie z ustawy i na ustawie oparte jest działanie rodziców w imieniu małoletniego (co do zasady rodziców, ale o tych kwestiach w przyszłości, dziś nie o tym).

Pełnomocnictwo

Przechodząc do pełnomocnictwa, wskazać należy, że w myśl Kodeksu cywilnego, pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu, do czynności przekraczających tenże zwykły zarząd konieczne jest pełnomocnictwo, które będzie określało ich rodzaj (o ile również ustawa nie wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności). Warto pamiętać, że pełnomocnictwo dla czynności prawnej, która zgodnie z ustawą ma być dokonana w jakiejś formie szczególnej (tu jest link do posta o formach czynności prawnych) również powinno być udzielone w formie szczególnej, czyli jeśli do dokonania danej czynności prawnej wymaga się formy aktu notarialnego, to pełnomocnictwo także powinno zostać udzielone w formie aktu notarialnego. Poza tym pełnomocnictwo ogólne pod rygorem nieważności powinno być udzielone na piśmie.

Wskazać należy, że pełnomocnik powinien posiadać zdolność do czynności prawnych, przy czym nic nie stoi na przeszkodzie, by naszym pełnomocnikiem została osoba, która ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych (wszakże ma zdolność do czynności prawnych tyle, że ograniczoną 😉).

Kiedy pełnomocnictwo wygasa?

Pełnomocnik1. może zostać odwołane (w niektórych przypadkach można zrzec się możliwości odwołania, ale my się tym zajmować nie będziemy),
2. wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika (tu też istnieje możliwość innego zastrzeżenia w pełnomocnictwie, tj, że nie wygaśnie z chwilą śmierci).

Po wygaśnięciu umocowania dokument pełnomocnictwa powinien zostać zwrócony mocodawcy (osobie udzielającej pełnomocnictwa).

W ramach ciekawostki wspomnę jeszcze, że pełnomocnik może ustanawiać dla reprezentowanej przez siebie osoby innych pełnomocników (tzw. substytutów), ale tylko w przypadku, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, ustawy lub stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Co również może być ciekawe (oh, really? 😏), pełnomocnik co do zasady (bo oczywiście mogą być wyjątki, jak to w prawie) nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonuje w imieniu mocodawcy.

Prokura

W ramach ciekawostki wspomnę o takim rodzaju pełnomocnictwa faworyzującego kury ( proKURA, żarcik taki, jakby kto pytał 😂).

Serio pisząc, zgodnie z KC prokura to pełnomocnictwo udzielone przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokura pod rygorem nieważności powinna zostać udzielona na piśmie, a prokurentem, w odróżnieniu od pełnomocnika, może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Udzielenie i wygaśnięcie prokury, co by w obrocie wątpliwości nie było, powinno być zgłoszone przez przedsiębiorcę do rejestru przedsiębiorców.

Pełnomocnictwo procesowe

Powyżej omawialiśmy pełnomocnictwo w kwestiach dotyczących czynności prawnych w sferze prawa materialnego, czyli tzw. pełnomocnictwo materialnoprawne, które odróżnić należy od pełnomocnictwa procesowego, czyli oględnie pisząc, pełnomocnictwa do działania przed sądem.

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.

KPC określa, kto może być pełnomocnikiem:
1. adwokat, radca prawny (w każdej sprawie)
dodatkowo:
2. w sprawach własności przemysłowej - rzecznik patentowy także,
3. w sprawach restrukturyzacji i upadłości - osoba z licencją doradcy restrukturyzacyjnego może również,
4. osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia,
5. współuczestnik sporu,
ponadto:
6. małżonek, rodzeństwo, zstępni, lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia - zauważcie Drodzy, że naszym pełnomocnikiem procesowym nie może być np. kuzynka albo sąsiad.

Kwestie pełnomocnictwa w przypadku osób prawnych, jak ktoś ciekaw, może doczytać w KPC (art. 87 😛).

Pełnomocnictwo procesowe, adwokat, radca prawnyJest coś takiego jak przymus adwokacko-radcowski. Dotyczy on postępowania przed Sądem Najwyższym. Przed tymże Sądem musimy mieć profesjonalnego pełnomocnika, chyba że sami jesteśmy sędzią, prokuratorem, notariuszem, profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych, adwokatem, radcą prawnym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Co to oznacza, że ja jako aplikant też nie mogłabym siebie reprezentować przed SN i musiałabym szukać wsparcia u kogoś, kto jest już w pełni ukształtowanym, wyżej wymienionym adwokatem lub radcą prawnym 😉.

Pełnomocnictwo procesowe może być:
1. ogólne,
2. do prowadzenia poszczególnych spraw,
3. do niektórych czynności procesowych.

Pełnomocnictwo procesowe można wypowiedzieć (i może to zrobić zarówno mocodawca, jak i pełnomocnik). Nadto pełnomocnictwo wygasa w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej (o tym cóż to jest w przyszłości 😉).

Wskazać również należy, że z mocy samego prawa pełnomocnictwo procesowe obejmuje umocowanie do:
1. wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych,
2. wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji,
3. udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu,
4. zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia, uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały w danym pełnomocnictwie wyłączone,
5. odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że dziś nieco przejaśniło się w głowie moich Czytelników. To, co warte zapamiętania - mamy dwa rodzaje pełnomocnictw - materialnoprawne i procesowe. Warto o tym wiedzieć, bo jeśli udzielimy pełnomocnictwa procesowego do prowadzenia sprawy przed sądem, to wiedzmy, że tenże pełnomocnik nie zawrze w naszym imieniu umowy - bo nie jest do tego umocowany (tu konieczne byłoby pełnomocnictwo materialnoprawne). Nie dokona też skutecznie potrącenia - ale to przypomnienie dla tych już bardziej wtajemniczonych 😉.

Uściski 😗

Post został opracowany na podstawie:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny,
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego,
Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne-część ogólna, Warszawa 2011.

Fotografowała: autorka.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Króluje tu szacunek i kultura słowa. Komentarze zawierające słowa powszechnie uważane za obelżywe, nawołujące do nienawiści rasowej, narodowościowej, religijnej, o charakterze hejtu internetowego zostaną usunięte. Podawanie danych osobowych jest dobrowolne. Więcej informacji uzyskasz w polityce prywatności i regulaminie bloga (w wersji na komputery - zakładka po prawej stronie, w wersji mobilnej - u dołu w zakładce strony).